Totaal aantal pageviews

woensdag 28 september 2011

Arceren en kleuren








Arceren en inkleuren 
vormen de basis van de eerste schrijfoefeningen 
van de schrijf methode Schrift.

De oog-handcoördinatie wordt door het arceren geoefend.  

Arceren is een goede oefening 
voor het trekken van rechte lijnen en evenwijdige neerhalen. 
De belangrijkste letterdelen zijn de neerhalen.
Er kan gearceerd worden met rondjes, ellipsen, kruisjes enz.                 
De oefeningen zorgen ervoor dat het kind later aandacht krijgt 
voor de juiste letterafstand en letterromphoogte.


Het arceren wordt gekoppeld aan het leren kleuren.
                Kleuren is niet altijd iets dat kinderen al van zichzelf kunnen.                             
Kleuren wordt als basisvaardigheid verwacht 
maar wordt niet aangeleerd en begeleid.





Waarom worden er rondjes gekleurd?
 Het kleuren met kleine, ronddraaiende bewegingen zonder  plekjes open te laten,  
oefent de gebogen lijndelen die tijdens het schrijven nodig zijn.
Het oefenen van kleine bewegingen,
 kleiner dan 1 cm zijn nodig voor het schrijven.

We zien kinderen het meest heen en weer kleuren, vanuit de schouder en de pols.
Het potlood raakt makkelijk twee keer dezelfde plek, 
ook kan het zijn dat er plekken niet geraakt worden, 
er blijven dan open plekken in het kleurwerk.
Met kleine ronddraaiende bewegingen is dit niet mogelijk.  
De hand wordt regelmatig verplaatst
 als we met ronddraaiende bewegingen kleuren.
Dit is precies wat met schrijven ook gebeurt.

Door te kleuren met kleine, ronddraaiende bewegingen 
hebben we meer controle over het potlood.
De bewegingssnelheid is gelijkmatiger.
Zo leert het kind dat het potlood niet alleen maar heen-en-weer verplaatst kan worden 
maar dat er zijn meer bewegingen mogelijk zijn. 

Vaak zijn kinderen met een slecht handschrift 
ook onnauwkeurig bij het tekenen.
Door het kind te leren kleuren
 met kleine ronddraaiende bewegingen krijgt het meer beheersing 
over het te kleuren vlak, dit versterkt het ‘grafisch zelfbewustzijn’.

Het 'heen-en-weer-kleuren' kan hardnekkig zijn. 
Het kind is het niet gewend om vanuit de vingers te werken.

Het is belangrijk dat kinderen vanaf het begin
 leren om nauwkeurig waar te nemen,
 nauwkeurig uit te voeren én nauwkeurig te controleren.
De grote vraag na het inkleuren van een kleurvlak is 
of er nog witte plekjes te zien zijn.  
   De witte plekken moeten alsnog worden ingekleurd.
Keur geen vlakken goed waar nog iets aan mankeert.
Een nauwkeurige houding is net zo belangrijk als de oefening zélf.


Voor het inkleuren gelden de volgende kwaliteitscriteria:

1. Binnen de lijntjes kleuren
2. Geen witte plekjes overlaten
3. Egaal inkleuren
4. Rondjes zo klein, dat je ze niet meer terugziet
5. Bij toonverloop, traploze toonovergang

Voor arceren gelden de volgende kwaliteitscriteria:

1. Alle lijntjes even recht (of even gebogen)
2. Alle lijntjes op gelijkmatige afstand (gelijke spatie)
3. Alle lijntjes evenwijdig
4. Geen lijntjes door de buitenlijnen
5. Geen lijntjes op enige afstand van de buitenlijnen












maandag 26 september 2011

Leren schrijven








Schrijven is een instrumentele vaardigheid volgens de schrijf methode schrift.
Met een goede uitleg, begeleiding en oefening 
leren we schrijven net zoals we een instrument leren bespelen 
of leren eten met mes en vork.

Een juiste werkhouding en en goede pen greep zijn belangrijk.
Bij een goede pen greep 
ligt de middelvinger onder de pen 
en de wijsvinger en duim van de zijkant tegen de pen.


De juiste werkhouding is: 
Goed aangeschoven zitten tussen rugleuning en tafelrand.
Er is geen ruimte tussen de buik van het kind en de tafelrand.   
                       Het hoofd rechtop, de schouders evenwijdig aan de tafelrand.                         
De voeten naast elkaar. 
De hele schrijvende of kleurende onderarm op tafel.


Er wordt gewerkt met: 
dunne 6 kantige (kleur)potloden, 
0,5 mm vulpotloden, vulpen, gelpen of dunne fineliner. 

Lees op deze pagina over het gebruik van potloden en pennen.









                  





vrijdag 23 september 2011

Oefenen.





 


Stichting Schriftontwikkeling heeft onderzocht 
hoe het schrijfonderwijs al op jonge leeftijd kan worden ondersteund. 
Ze hebben voor jonge kinderen mooie kleuroefeningen ontwikkeld.
Ze gebruiken de gewone 6 kantige kleurpotloden.

We gebruiken voor de kleuters vaak te dik kleur- en schrijfmateriaal 
waardoor het buigen en strekken vanuit de vingers moeilijk  is.
Gebruiken we te dik materiaal dan dwingen we het kind min of meer 
om vanuit de schouder-motoriek te werken.  
Al vanaf de jaren '60’ van de vorige eeuw is bekend 
dat de schouder-motoriek en de hand-vingermotoriek 
onafhankelijk van elkaar worden aangestuurd. 
We hoeven dus niet eerst de schouder-motoriek te ontwikkelen
 voor we aan de fijne motoriek toekomen.



Dhr. Netelenbos schrijft over de motorische mogelijkheden 
van het jonge kind (vanaf 2 jaar!) het volgende: 

Zowel rijping àls oefening in de eerste levensjaren 
zijn van belang voor het optreden van veranderingen in motorisch gedrag.  
Ook leerervaringen spelen vanaf de geboorte mee bij de ontplooiing van dit gedrag. 

Na het 2de levensjaar, 
wanneer de primaire sensorische en motorische gebieden 
van de cortex zijn volgroeid, neemt de invloed van rijpingsfactoren 
op het grof motorisch gedrag beduidend af. 
                                                                 
Na het 4de levensjaar is ook de groei van het cerebellum voltooid, 
wat betekent dat ook bij de regulatie van het fijn motorisch gedrag
 leerervaringen een grotere rol kunnen spelen dan voorheen.”

Dus: niet alleen het ‘rijpen’ van het 2 jarige kind is belangrijk 
bij de ontwikkeling van de motoriek óók oefening! 

Na het 2de levensjaar spelen de rijpingsfactoren
 een minder grote rol voor de oefening van de grove motoriek. 
Na het 4de levensjaar geld dit  ook voor de fijne motoriek.

Volgens de deskundigen kunnen we dus 
gewoon gaan oefenen met jonge kinderen.
Als we oefenen moet dit zoveel mogelijk 
overeenkomen met de werkelijke situatie.

Afbeeldingsresultaat voor kind speelt piano

Niemand heeft ooit leren pianospelen
door er een boek over te lezen.
Edel Maex













woensdag 21 september 2011

Tijdwinst?





De school is hier half augustus begonnen.
Ik begin 2 weken later met de tekenlessen.
Ik was erg benieuwd hoe de ervaringen in groep 3 zijn dit schooljaar. 

We zijn 2 jaar gelden gestart met tekenlessen bij de kleuters.
En die eerste groep kleuters zit nu dus in groep 3.
   
Het programma in groep 3 is zo vol 
dat de leerkrachten ieder jaar in de knel komen 
met de stof die behandeld moet worden.
De vraag was dan ook kan er bij de kleuters voorwerk gedaan worden? 


De voorgaande jaren begon groep 3  
rond de herfstvakantie met schrijven.
De schrijfmethode die wordt gebruikt is Pennenstreken, 
Pennenstreken begint met de letter M.        
Dat is niet de makkelijkste letter. 
Dit jaar is er voor het eerst niet gewacht tot de herfstvakantie
De kinderen zijn gelijk na de grote vakantie begonnen met schrijven. 

De resultaten zien er "behoorlijk goed uit..." 
Het lijkt er op dat de kinderen het schrijven sneller oppikken.  
Er is dus bijna 6 weken tijdwinst.






zondag 18 september 2011

Gijs Voskuyl







Gijs Voskuyl is docent modeltekenen geweest
aan de Academie in Rotterdam
van 1950 tot 1980.
Daarna heeft hij oa. lesgegeven in het Oude Raadhuys in Spijkenisse

Begin jaren 90 heb ik een aantal jaren les gehad van Gijs Voskuyl.
Hij was toen rond de 80 en gaf nog wekelijks portret en modellessen
(Hij is in 2004 gestorven en 89 jaar geworden.)

                                         
Voskuyl tekende altijd met 6b potlood.
Altijd op grote vellen wit papier.
Altijd met een model.
Elke houding, elke spier en elk detail wist hij op papier te vangen.
Je leerde KIJKEN bij hem
én je leerde je potlood gebruiken.


Hij wist alle licht-donker nuances uit zijn potlood te halen.
Hij gaat van het donkerste zwart naar het lichtste wit.
Hij gebruikte zijn potlood en papier zo dat de onderlaag van zijn papier wit bleef.

*

Papier heeft een structuur: 
Als te hard op je potlood drukt smeer je de 'kuiltjes' in je papier dicht 
en kan je niet veel meer met je papier.
Kleur je op de bovenlaag van je papier dan blijft de onderlaag wit
De tekening blijft zo altijd 'open'
terwijl je toch heel donker kan werken.
We noemden dat 'greinen'
maar die term kan ik nergens terug vinden op Google.


Ik leerde portretten tekenen in de stijl van de meester.



Later ben ik zijn stijl los gaan laten en ben ik met kleur gaan werken.


Nog later ontstond een eigen vormentaal 
op een cursus "Eigen Stijl Ontwikkelen"
en ben ik gaan werken in een gemengde techniek. 
Potlood en kleurpotlood hebben nog steeds mijn voorkeur.
Het greinen is er altijd ingebleven.
Rondjes kleuren had ik ergens op de lagere school al een keer meegekregen.
Dat laatste probeer ik nu de kinderen mee te geven.













donderdag 15 september 2011

Droedelen



Gerelateerde afbeelding

Krabbelen en droedelen is een goeie manier 
om weer op te starten met tekenen. 
Een droedel (doodle) is een tekening 
zonder duidelijk doel, gedachteloos gemaakt.
Het zijn krabbels gemaakt vanuit het onderbewuste.
Vaak zijn het eenvoudige tekeningen, 
soms groeien ze uit tot uitgebreide patronen.
niet te krabbelen in zijn notitieblok of aan de kantlijn van de krant?

Afbeeldingsresultaat voor droedelen

Vrijwel iedereen maakt Droedels!
De één tekent poppetjes, 
de ander geometrische patronen.
Door gedachteloos te krabbelen 
kom je in de rechterhersenhelft, 
in de juiste mood.

Afbeeldingsresultaat voor krabbelen

De herhaling van lijnen en vormen is ontspannend
en helpt je, je gedachten te ordenen. 
Droedelen kan helpen bij het nemen van beslissingen 
en het oplossen van problemen!

Droedelen kan gedachten onthullen waar je geen besef van hebt.
Als we tekenen brengen we onze gedachten 
naar buiten waar we ze kunnen zien.
We moeten de tekeningen dan nog wel interpreteren.

Gerelateerde afbeelding

Nancy Nelson en Alice Landry 
hebben een overzicht samengesteld van de meest voorkomende doedels. 
Ze ontrafelen de diepste emoties, 
de meest wilde fantasieën en onbewuste verlangens 
uit meer dan tweehonderd tekeningen:
Afbeeldingsresultaat voor Nancy Nelson en Alice Landry

 Droedelen is helemaal in!
Op You Tube staan allerlei voorbeelden 
en er zijn verschillende boeken te koop over dit onderwerp. 
Er zijn ook prachtige voorbeelden te vinden van zentangle's 
die veel lijken op droedels maar een kunstvorm op zich zijn.












maandag 12 september 2011

Kaizen







Van Lao-Tse komen de woorden: een reis van 1000 km begint met de eerste stap

In Japan kent men het begrip 'Kaizen': veranderingen aan brengen om te verbeteren.
Kaizen is een dagelijkse activiteit met een doel dat verder gaat dan verbetering.
Het wordt toegepast in het bedrijfsleven om verbeteringen aan te brengen in het productie processen ed. met respect voor de werknemers. 

De gedachte is dat grote veranderingen tot stand komen door hele kleine stapjes te nemen in de richting van je doel.Te grote stappen nemen als we iets willen veranderen geeft stress.     
Onze hersenen gaan in de vlucht-vecht stand en alle andere functies worden stilgelegd.
Dit is handig in gevaarlijke situaties maar niet in het gewone dagelijkse leven.
Als we bizar kleine stapjes nemen gaan er geen alarmbellen rinkelen, zo omzeilen we de natuurlijke weerstand van de hersenen tegen nieuwe gedrag

We hebben allemaal wel een paar zaken die blijven liggen in ons leven, we zouden onze administratie moeten ordenen, (meer) sporten, de zolder opruimen, foto's inplakken ed. 
Soms is de weerstand zo groot dat we helemaal niets meer doen.

Volgens de methode Kaizen mogen we maar 5 minuten per dag besteden aan de klus.
De hersenen maken nieuwe verbindingen en daarom beklijft het.
Kleine stapjes kunnen tot verbijsterende resultaten leiden.
Door die 5 minuten doe je al meer dan vroeger maar je gaat ook anders naar de dingen kijken, het wordt een dagelijkse routine.

Het doel:Verander je leven zonder angst en tegenslag.

Robert Maurer schreef het boek: de kunst van het Kaizen.



Dit principe kan je toepassen op alle gebieden van je leven, dus ook op creatief gebied.
Begin bv. met een artistiek dagboek en verbeeld je dromen, ideeën, verkenningen en experimenten in dat boekje.
Maak er een gewoonte van om elke dag 1 bladzijde in je boekje te maken.
Dat kan een schets zijn, een collage, een gedicht, een citaat, een herinnering of wat je maar wil, je legt een impressie van die dag vast.
Een potlood, een fine-liner, wat kleurpotloden en het boekje en je kan aan de slag. 
Hoe meer je doet, hoe beter je wordt.













vrijdag 9 september 2011

De draad oppakken



Misschien tekende je vroeger op school je schriften vol.
Misschien heb je het nu te druk of heb je te weinig ruimte en zou je graag weer beginnen.
Misschien heb je wel heel veel zin om weer te gaan tekenen maar komt het er niet van...

Er zijn een paar manieren om de inspiratie weer te laten stromen:
Maak een inspiratie-archief.
Gebruik daarvoor een speciale doos, ringband of een plakboek.
Verzamel mooi papier, foto's, tekeningen, zinnen, citaten of losse woorden uit kranten en tijdschriften die je "iets doen" en bewaar alles in je archief.


Grote kunstenaars hebben allemaal zo,n archief, ze verwerken de voorbeelden in hun werk 
of ze gebruiken de woorden en beelden als inspiratiebron of als uitgangspunt voor hun werk.  

Een wit vel papier is “eng”, niet alleen voor een beginneling.
Om deze angst te overwinnen kunnen we “gewoon” beginnen.
Om 'gewoon' te beginnen zijn er een paar oefeningen:

Deze oefening is tegelijk ook een oefening in compositie:
Leg een wit vel papier voor je en pak een potlood.
Trek nu, beginnend bij de rand van het papier een lijn uit de vrije hand.
Trek de lijn door tot de hoeken. Rond de hoeken af.
Houd het potlood op het papier en bedek het papier met afwisselend verticale en horizontale
lijnen. Let op de afstand tussen de lijnen.
Trek sommige lijnen nog een keer over zodat ze donkerder worden, nadruk krijgen.
Speel met de patronen, speel met de afstanden tussen de lijnen.
Accentueer sommige vlakken met arceringen.




Oefening 2:
Pak een nieuw vel papier en maak op dezelfde manier nu diagonale lijnen en vlakken.


Oefening 3: doe hetzelfde met cirkels
Oefening 4: vierkanten,
Oefening 5: en tenslotte met lijnen die in je opkomen.

 
Als je te weinig ruimte en tijd hebt en je wil toch wat doen geef je dan op voor een tekencursus in de buurt en ga aan de slag. Tekenen is vooral doen en uitproberen.
Thuis is er altijd wel iets wat je aandacht vraagt waardoor je moeilijk in de juiste mood komt. 

Dat is de reden dat kunstenaars een atelier hebben, ze worden daar niet afgeleid en kunnen ongestoord werken. Heb je (nog) geen atelier dan is een cursus een leuk alternatief.












dinsdag 6 september 2011

Sssst




Jonge kinderen tekenen eigenlijk alles.
Het leuke van kleuters en groep 3 is 
dat ze niet snel zullen zeggen dat ze iets niet kunnen tekenen.
Het lijkt of de tekenenvaardigheid zich tot een jaar of tien ontwikkeld 
en dat de ontwikkeling dan stopt. 
Veel volwassenen tekenen nog op een kinderlijke manier.


De tekenkunst van kinderen staat in verband met de ontwikkeling van de hersenen.
In de eerste kinderjaren zijn de beide hersenhelften nog niet gespecialiseerd.
De specialisatie gaat  geleidelijk (lateralisering).
Rond het 10de levensjaar is de lateralisering voltooid.
Een kind ervaart in die periode bij het tekenen voortdurend conflicten.


Kinderen van ongeveer 10 jaar worden steeds zelfstandiger en zelfbewuster.
Het magische denken is over en ze gaan de wereld onderzoeken.
Ze willen weten hoe dingen in elkaar zitten.
Wat tekenen betreft willen ze dingen weergeven zoals ze er in het echt uitzien.
Ze tekenen hun lievelingsonderwerpen elke keer weer.
Ze proberen de werkelijkheid zo goed mogelijk benaderen.
Als hun tekening er niet 'echt' uit ziet vinden ze de tekening mislukt.
Als een tekening vaak 'mislukt’ stoppen veel kinderen met tekenen.

Kinderen van die leeftijd hebben veel zelfkritiek. 
Opmerkingen van ouders of leraren over de gemaakte tekeningen 
maakt dat kritische kinderen nog kritischer naar hun tekeningen kijken  
en ze kunnen dan uiteindelijk stoppen met tekenen. 
De zelfkritiek komt van de linkerhersenhelft.  
De linkerhersenhelft zet al haar symbolen in.
Ziet de tekening er daardoor kinderlijk uit 
dan komt ze vervolgens met denigrerende opmerkingen.

Degene die door gaan met tekenen
 hebben een manier gevonden 
om wel in de rechter hersenhelft te komen en te blijven.
 Sommige mensen vinden die spontaan 
maar je kunt die vaardigheden ook aanleren. 
We leren kinderen tenslotte ook lezen en rekenen.




Om in de rechterhersenhelft te komen en te blijven is: 
stil zijn / niet praten een belangrijke voorwaarde. 
 Het zijn vaak rustige stille kinderen die goed kunnen tekenen.
Zonder gelijk met meditaties en new-age muziekjes te beginnen 
is 'niet praten' een manier om in de rechterhersenhelft te komen.


Sommige mensen vinden het eng om in de rechterhersenhelft te zitten.
Het tijdloze gevoel geeft ze het idee dat ze de controle verliezen.
Op het moment dat we praten zitten we alweer in de linkerhersenhelft.

Het lukt ons tegenwoordig niet zo gemakkelijk om stil te zijn.
We zijn druk met van alles en nog wat en daarnaast is er veel afleiding.
Door oa muziek en beeldend werk 
kunnen we weer in contact komen met de stilte en rust in onszelf.
Als we weer in contact staan met die stilte en rust 
kunnen we de dagelijkse stress makkelijker hanteren.




Ware stilte is niet zonder geluiden, maar zonder gedachten.